De raad constateert dat toetsen in de praktijk vaak meerdere functies tegelijk hebben. Toetsen die bedoeld zijn om het onderwijsleerproces te ondersteunen, worden bijvoorbeeld ook gebruikt voor selectie of om onderwijskwaliteit te evalueren. Volgens de Onderwijsraad leidt dat tot hoge toetsdruk, blikvernauwing en kansenongelijkheid.
Toetsen minder vaak laten meetellen
Om de onderwijsleerfunctie van toetsen te beschermen, adviseert de raad om toetsen minder vaak mee te laten tellen voor rapporten of als stok achter de deur te gebruiken om leerlingen te motiveren.
Daarnaast pleit de Onderwijsraad ervoor dat leerlingvolgtoetsen in beginsel alleen worden ingezet voor onderwijsleerfuncties. Ook zouden leraren meer ruimte moeten krijgen om zelf toetsen te kiezen of te ontwerpen.
Nieuwe kerndoelen en eindtermen
Volgens de raad is een andere kijk op toetsing nodig nu scholen werken aan nieuwe kerndoelen en eindtermen. Daarin komt meer aandacht voor complexe vaardigheden, ervaringsdoelen en samenhang tussen leergebieden.
De Onderwijsraad waarschuwt dat een sterke focus op meetbare toetsresultaten ertoe kan leiden dat bredere onderwijsdoelen uit beeld raken.
Eén doorstroomtoets
Voor toetsen die een selectiefunctie hebben, zoals plaatsing, bevordering of diplomering, pleit de raad juist voor hoge kwaliteit en betrouwbaarheid. Daarom adviseert de Onderwijsraad om te werken met één landelijke doorstroomtoets van één aanbieder.
Ook adviseert de raad scholen om toetsingscommissies in te richten die toezien op de kwaliteit van schooleigen toetsing. In het voortgezet onderwijs zou dat een uitbreiding betekenen van de huidige taken van examencommissies.
Toetsresultaten breder bekijken
Toetsresultaten kunnen volgens de raad gebruikt worden om onderwijskwaliteit te evalueren, maar moeten altijd worden bekeken in het perspectief van brede onderwijsdoelen. Scholen zouden daarom naast landelijke toetsen ook andere gegevens moeten gebruiken, zoals schooleigen toetsen en informatie over het onderwijsaanbod.