Mijn eerste onderwijsbevoegdheid haalde ik in 1992 op de pabo. Toen hoorde onderzoek doen naar wat werkt in de les nog niet bij de opleiding. Als ik terugkijk op mijn carrière zie ik één centrale lijn: een voortdurende zoektocht naar wat het leren van mijn leerlingen werkelijk verbetert. Het waren soms soloacties, soms gedeelde acties samen met mijn vakgroep, maar ik kon nooit aantonen of een aanpak echt effect had en miste de tools om de didactiek duurzaam te verankeren. Dat frustreerde. De Master Leren en Innoveren bracht me die tools. Ik ontwikkelde een stevig onderzoekend vermogen, leerde didactische keuzes systematisch onderbouwen en ontdekte de kracht van teacher leadership.
In het tweede jaar van de MLI deed ik met een team collega’s participatief en actiegericht onderzoek naar de verbetering van taakgericht gedrag bij leerlingen tijdens een les van 80 minuten, door de inzet van een breinpauze. Participatief actieonderzoek zoekt in samenwerking met alle betrokkenen naar een praktische oplossing voor het vraagstuk. We zagen dat leerlingen na de breinpauze sneller terugkeerden naar hun taak en minder tijd nodig hadden om opnieuw te focussen. Dat gezamenlijke inzicht gaf richting aan onze vervolgstappen.
Voor mij lag de grootste opbrengst echter in het proces zelf. Ik leerde hoe je als onderzoeker en teamlid voortdurend afstemt, hoe je verschillende perspectieven van stakeholders verbindt en hoe je collega’s meeneemt in een vraagstuk dat gezamenlijk wordt gedragen. Die ervaring liet me zien hoe krachtig participatief actieonderzoek is. Het creëert gedeeld eigenaarschap, vergroot de betrokkenheid en maakt de kans op duurzame onderwijsverbetering aanzienlijk groter.
Een belangrijk inzicht uit mijn MLI-opleiding was bewust worden van mijn rol als teacher leader, een relatief nieuwe en nog weinig uitgewerkte rol binnen het onderwijs. Ik ontdekte dat teacher leadership verder reikt dan taken en projecten: je hebt invloed op onderwijsontwikkeling, ook zonder officiële functie. Het vraagt om visie, onderzoekend werken en het vermogen om anderen mee te nemen in een gezamenlijke ontwikkeling. Dat leidde in onze school tot een gezamenlijke zoektocht naar wat een teacher leader kan betekenen en hoe die rol het beste tot zijn recht komt in de dagelijkse praktijk. Tijdens de opleiding leerde ik hoe je als teacher leader richting geeft op een manier die anderen uitnodigt om mee te doen, hoe je ruimte creëert voor dialoog en co-creatie en hoe je eigenaarschap bij collega’s stimuleert. Het is een rol die vraagt om moed, reflectie en het voortdurend afwegen van wat dienend is aan het leren, niet alleen van leerlingen maar van de school als geheel. Het is een rol in ontwikkeling die aandacht nodig heeft binnen het onderwijs. Blijven leren en samen ontwikkelen is de sleutel tot sterk onderwijs.
Als teacher leader schoffel ik gebaande paden open zodat er ruimte ontstaat waarin nieuwe zaden kunnen wortelen.
Ellen Huizer is docent Mens & Maatschappij bij Loket Zwijndrechtse Waard.