Open leermateriaal op maat voor het gespecialiseerd onderwijs

‘Een jongen van zestien jaar, die na schooltijd met zijn vrienden op straat hangt, leert op school rekenen met een boekje uit groep 3 over een aapje. Dit moet en kan anders,’ zegt Steffie (zie foto). Ze is programmaleider van GOpen en was in 2022/2023 Leraar van het Jaar.

Het huidige leermateriaal sluit onvoldoende aan op de leer- en ondersteuningsbehoeften van leerlingen in het gespecialiseerd onderwijs. De bestaande methodes zijn niet direct toepasbaar. ‘Leraren ontwikkelen daarom veel zelf, maar de werkdruk is al hoog. Er is bovendien onvoldoende zicht op de kwaliteit van het door hen ontwikkelde leermateriaal.’

Altijd aanpassen en delen

Sectorraad GO en Impuls Open Leermateriaal hebben daarom het initiatief voor GOpen genomen. Open leermateriaal mag je altijd aanpassen, hergebruiken, combineren met ander leermateriaal en delen. ‘Die ruimte biedt veel kansen, maar vraagt ook iets van onderwijsprofessionals. In de praktijk merken we dat zij het vaak spannend vinden om hun eigen materiaal te delen, omdat ze twijfelen of het goed genoeg is.’

Dat blijkt uit het onderzoek dat GOpen in samenwerking met CitoLab heeft uitgevoerd onder 131 onderwijsprofessionals uit het go. Uit dat onderzoek blijkt ook dat leraren vaak allerlei materialen combineren: methode-gebonden, eigen en open leermateriaal. 

‘Ze gebruiken methodisch lesmateriaal vooral omdat het structuur en houvast biedt, waarbij alle leerdoelen aan bod komen.’ Toch geven leraren aan graag met open leermateriaal te werken. ‘Daarmee kunnen ze beter aansluiten op de leer- en ondersteuningsbehoeften van hun leerlingen en het helpt bij het maken van een rijke mix aan leermaterialen die past bij de belevingswereld van leerlingen.’ 

Er is vooral behoefte aan materiaal dat leraren flexibel kunnen inzetten. Het gaat dan vooral om leermateriaal in begrijpelijk taalgebruik, dat gebruiksvriendelijk en aan te passen is. De respondenten zien het nu als een belemmering dat ze beperkte tijd hebben om te zoeken en de kwaliteit van het leermateriaal te beoordelen. GOpen springt daarop in met een kwaliteitsmodel dat richting geeft aan zowel de ontwikkeling als het aanpassen van (bestaand) materiaal. Wanneer leermateriaal voldoet aan de kwaliteit, wordt het voorzien van een kwaliteitskeurmerk en ontsloten op de GOpen pagina op Wikiwijs. Redacteuren ondersteunen onderwijsprofessionals in het ontwikkelproces. 

GOpen gaat graag in gesprek met onderwijsprofessionals in het go die al zelf materiaal ontwikkelen. ‘Samen met deze onderwijsprofessionals onderzoeken we hoe we het materiaal verder kunnen verbeteren en breder binnen het go beschikbaar maken. Voor de vakken of kerndoelen waarvoor geen of te weinig middelen beschikbaar zijn, leggen we contact met besturen en scholen om dat samen te ontwikkelen.’ 

GOpen en onderwijsprofessionals beginnen met open leermateriaal voor de vakken Nederlands, rekenen/wiskunde, digitale geletterdheid en burgerschap.