Uit het raam staren een bron van afleiding? Niet per se. Wanneer leerlingen vanuit het raam zicht hebben op een natuurlijke omgeving, verbetert dit hun aandachtsniveau en verlaagt het hun stressniveau. Ook binnen werkt een groene omgeving goed: planten in het klaslokaal dragen bij aan de cognitieve, fysieke en mentale gezondheid van leerlingen. Leerlingen rapporteren minder stress, vermoeidheid en gezondheidsklachten en presteren beter.
Luchtkwaliteit
Een tweede belangrijke factor is de luchtkwaliteit en dan vooral de hoeveelheid CO2. Een te hoog CO2-niveau vermindert het leervermogen en hangt samen met meer absenties. Per 1 juli 2025 is een CO2-meter in klaslokalen zelfs door de overheid verplicht. Onderzoek laat zien dat CO2-gestuurde ventilatiesystemen effectiever zijn dan natuurlijke ventilatie via ramen. Voor een betrouwbare meting is de plaatsing van de CO2-meter essentieel; die moet afgestemd zijn op het ventilatiesysteem en het aantal personen per vierkante meter.
Temperatuur
Over het algemeen ligt de ideale temperatuur om te leren tussen de 20 en 23 graden Celsius. Deze hangt af van de leeftijd van leerlingen en het type activiteit. Vooral te hoge temperaturen werken prestatieverlagend en ondermijnen het concentratievermogen. Uit een meta-analyse van onderzoek naar de temperatuur van klaslokalen in landen zoals Denemarken, Engeland en de Verenigde Staten blijkt dat het verlagen van de temperatuur in de klas van 30 naar 20 graden samenhangt met 20 procent betere schoolprestaties.
Licht
Daglicht is een van de meest bepalende fysieke kenmerken van het klaslokaal voor leerprestaties. Voldoende en kwalitatief goed daglicht hangt namelijk samen met meer visueel comfort en een beter concentratievermogen. De hoeveelheid en warmte van kunstlicht speelt ook een rol. Zo laat een quasi-experimenteel onderzoek zien dat blauwwitte verlichting de denksnelheid en het concentratievermogen van middelbare scholieren tijdens toetsen stimuleert.
Kleur en aankleding
Over de impact van kleur in het klaslokaal op leerprestaties bij middelbare scholieren weten we nog niet veel zeker. Wel zijn er aanwijzingen dat kleurgebruik invloed heeft op de cognitieve ontwikkeling van leerlingen in het basisonderwijs. Daar is het aandachtsniveau en de hoeveelheid hersenactiviteit van leerlingen het hoogste in klaslokalen met warme kleuren zoals geel en rood en is het aandachtsniveau in witte klaslokalen het laagst. Daarnaast heeft de aankleding van het klaslokaal effect op leerlingen. Leerlingen functioneren het best in een gebalanceerde omgeving met voldoende samenhang en een gematigd niveau van visuele prikkels. Vakspecifieke aankleding kan bijdragen aan een betekenisvolle en authentieke leeromgeving, maar aankleding kan ook averechts en afleidend werken als deze niet aansluit op de lesinhoud.
Meer weten?
De Kennisrotonde is het loket voor de beantwoording van onderwijsvragen met kennis uit onderzoek. Stel kosteloos jouw vraag op kennisrotonde.nl/stel-je-vraag
Maaike Engels (rechts) is kennismakelaar bij Kennisrotonde.
Marloes Bodegom (links) is bij Kennisrotonde communicatieadviseur.