Later zit ik aan tafel met twee meisjes die de Nederlandse taal snel oppikken en gaan oefenen met de zinsbouw. We doen vooraf een praatje om kennis te maken en dat gaat best goed, in aanmerking genomen dat zij nog een taalgebrek hebben en ik een gehoorgebrek, dat ondanks een investering van 3.000 euro in auditieve ondersteuning nog steeds een belemmering is. Geeft niet, we komen er wel uit. Zij vertellen dat zij sinds negen maanden in Nederland zijn en vriendinnen zijn geworden, ‘schoolvriendinnen mijnheer’. In de vakantie kwam de tante van Lebibe uit Parijs op bezoek. Zij is zwanger en krijgt over een paar maanden een baby. Zo hoor je nog eens wat.
Aan de slag. Het thema is eten en drinken. We beginnen met de praatplaat, een afbeelding van een supermarkt vol levensmiddelen met een slager en een bakker, waar twintig mensen boodschappen doen, afrekenen en een praatje maken. Ik noem een naam en de leerling zoekt de persoon en zegt in een correcte Nederlandse volzin wat die persoon doet. Dus niet ‘Daan van Bakker pakt brood’ maar ‘Daan koopt een brood bij de bakker’. Ik vraag een beetje door of de meisjes zelf boodschappen doen en wat voor eten zij lekker vinden. Nou ja, geloof het of niet, we zijn met die praatplaat wel een lesuurtje bezig en het vraagt discipline en geduld van hen en van mij om alle woorden in de juiste volgorde en in volledige zinnen te ordenen.
Het is wel apart dat we hier met een telraam en verknipte werkbladen bezig zijn, terwijl de digitalisering van het onderwijs elders steeds sneller gaat. De ontwikkeling van AI is niet bij te houden en er zijn terecht grote zorgen over de gevolgen van het gebruik van AI in het onderwijs. Misschien is het grootste verlies de teloorgang van het plezier in leren dat een mens kan beleven aan het maken van een opdracht. Ik volg tegenwoordig als gepensioneerde met tijd over een cursus botanisch tekenen en ben dan een dagdeel bezig om een paardenbloem herkenbaar op papier te aquarelleren. Het resultaat is niet om aan de muur te hangen, maar het geeft mij intens plezier om zo’n prent een tijdje op mijn bureau voor mijzelf tentoon te stellen. Ik zie vooruitgang, het gaat steeds een beetje beter. Dat plezier in leren zou ik niet hebben als AI de tekening had gemaakt, die vast wel decoratief zou zijn aan de wand.
Op dezelfde manier beleven leerlingen plezier aan het uitvoeren van schooltaken. Een uitdagende wiskundesom, een mooi boek, een goede samenvatting; het geeft een goed gevoel als je het zelf hebt gedaan. AI is een bedreiging voor het plezier dat leerlingen aan leren kunnen beleven. Tijdens de les met de praatplaat hebben wij elkaar beter leren kennen dan in een uurtje achter de laptop en als ik Lebibe bij het uitgaan tegenkom zwaait zij naar mij. Over een paar weken zal ik vragen of de baby bij haar tante al is gearriveerd.
Frans Ottenhof is (gepensioneerd) biologieleraar en vrijwilliger op de Internationale Schakelklas (ISK) van de Purmerendse ScholenGroep.