‘Maar wat heb je daar nou aan?’ Die vraag stelden vrienden mij als ik vertelde dat ik behoorde tot de minderheid die wél had gekozen voor Grieks als eindexamenvak. De reden daarvoor was me toen niet helemaal helder. Het was niet dat de familievakantie steevast naar Griekenland ging (integendeel: het was vaste prik dat we naar Frankrijk reden en Frans had ik nu juist meteen laten vallen). Er speelde iets anders. Maar wat?
Als een vrolijke brugklasser het Griekse alfabet reciterend, realiseerde ik me dat het aan mijn leraar Grieks lag. De leraren Grieks op onze school in het algemeen, maar vooral die ene leraar, die Grieks gaf in het derde jaar. Het jaar dat er keuzes gemaakt moesten worden. Aan alles werd me duidelijk: die man leefde voor zijn vak. Hij was iets strenger dan de meeste leraren, had een wat bijzonder leven achter de rug, zijn handen zaten onder de (naar later bleek zelfgemaakte) tatoeages, en hij wandelde in sneltreinvaart door de school, langs ons leerlingen heen. Maar toch: als hij over de Griekse taal en cultuur mocht spreken, was hij in zijn element. Daarbij was de methode bijzaak en waren leidend zijn liefde voor taal, cultuur en dingen die hij in de samenleving waarnam.
Het is wonderlijk hoe één iemand op school de afslagen die je neemt voor altijd kan beïnvloeden. Maar dat is denk ik één van de mooie en bijzondere aspecten van leraar-zijn: je maakt het verschil, vaak zonder precies te weten op welke manier. Wat in ieder geval geldt: als je toch het verschil maakt, kun je maar beter zorgen dat het ten goede is.
Over de autonomie van leraren is veel te doen. Dat begrip autonomie is overigens afgeleid uit het Grieks. De woorden autos (zelf) en nomos (wet) maken dat een autonoom iemand zelf de wetten bepaalt. Daar moeten we er niet te veel van hebben in Nederland. En toch: binnen de bandbreedte van eindtermen hebben leraren heel veel wetten die ze zelf mogen schrijven, naleven én handhaven. Er is veel meer ruimte in de klas dan vaak verondersteld wordt.
Mijn kennis van het Griekse alfabet heeft de loop van mijn leven niet existentieel veranderd. Maar zien hoeveel plezier het mijn leraar gaf, en hoeveel moeite hij wilde doen om ons te laten delen in dat plezier: dat is een levensles geweest die ik graag wil doorgeven. Als je toch (tot op zekere hoogte) je eigen wetten mag maken voor de klas, laat het dan de mooiste wetten zijn die jonge mensen ooit hebben gezien. Wie weet verander je er wel een leven mee.