Contextrijke lessen met WereldOnderwijs

Het team heeft de afgelopen jaren goed nagedacht over het onderwijs op Het Westeraam, aldus directeur Marieke Peppelman. ‘Samen zijn we op reis gegaan en hebben we onze koers bepaald. Dit schooljaar zijn we gaan doen, om onze ambitie waar te maken. Zoals we hier op Het Westeraam zeggen: gewoon doen! We willen het beste uit onze leerlingen halen omdat we geloven in het talent dat ze hebben.’
Op Het Westeraam in Elst krijgen leerlingen les in een brede brugklas. Een klas bestaat uit twintig leerlingen en een coach. Na twee jaar wordt bepaald wat het meest passende niveau is voor de leerling: basis, kader of de gemengde leerweg. De school heeft de overstap gemaakt van twee grote onderwijsteams (onderbouw en bovenbouw) naar acht kleinere kernteams van maximaal acht docenten. Deze teams vormen de kern van de teamgerichte arbeidsorganisatie binnen de school.
Marieke: ‘Wij zijn dit zo gaan doen om aan de ene kant ons onderwijs verder te verbeteren en om aan de andere kant hard te werken aan de ontwikkeling en aantrekkelijkheid van het beroep van docent. Door docenten de tijd en ruimte te geven om zich verder te ontwikkelen, door hen te zien, het vertrouwen te geven én hen op te leiden, creëren we eigenaarschap. We moedigen hen aan zelf regie te nemen op wat ze doen en hoe ze dit doen. Dit verhoogt de kwaliteit van ons onderwijs en maakt het onderwijs aantrekkelijker voor docenten.’

Unieke leerervaring

Leerlingen krijgen twee jaar lang, twee dagdelen per week WereldOnderwijs aangeboden in acht thematische werelden. Hierbij staan maatschappelijk relevante thema’s centraal, zoals mens & gezondheid, energie, water & veiligheid en hi-tech & science. Marieke: ‘Elk thema vertelt zijn eigen verhaal, heeft zijn eigen vraagstukken en daagt leerlingen uit om verbanden te leggen tussen de verschillende vakken. Theorie en praktijk worden gecombineerd, waardoor leerlingen betekenisvol leren binnen én buiten de schoolmuren.’
Leerlingen leren dus niet alleen vanuit boeken, maar door aan de slag te gaan met echte vraagstukken en door het opdoen van ervaringen in de praktijk, waar ze geleerde theorie direct kunnen toepassen. Dat levert contextrijke lessen op. Door samenwerkingen met bedrijven en instellingen ervaren leerlingen direct de relevantie van wat ze leren. De werelden zijn opgebouwd vanuit een vaste structuur, waarbij leerlingen en hun docenten een leercirkel doorlopen die uit steeds dezelfde onderdelen bestaat.
Leerlingen en docenten werken en leren samen in een real-life elektronische leeromgeving (Microsoft Teams). Leerlingen leggen hun voortgang vast in een digitaal portfolio. Dit portfolio vormt de schakel tussen WereldOnderwijs en de reflectie die de leerling hierop doet. Aan het eind van een wereld vindt de beoordeling plaats op basis van rubrics, waarbij zowel vaardigheden als kennis worden meegenomen. Dit resulteert in een integrale beoordeling, waarin de leerling in zijn geheel wordt gezien.

Samenhang

Een schrijversgroep van vakdocenten ontwerpt en schrijft WereldOnderwijs volgens het principe van backward design. Luuk Janssen Steenberg, docent wiskunde en lid van de schrijversgroep, werkt hierin samen met vakdocenten van onder andere sport, biologie, Nederlands, Engels en mens- en maatschappij. ‘We zorgen er samen voor dat elke wereld diepgaand is op elk vakgebied. We besteden veel aandacht aan leeropbrengsten, lesinhoud, opbouw, variatie aan werkvormen, differentiemogelijkheden en het versterken van de basisvaardigheden. Ook zorgen we dat het lesaanbod één samenhangend geheel wordt. Alles werken we tot in detail uit, van lessen, lesdoelen en werkvormen tot docentenhandleidingen, quickguides en de leeromgeving.’
De schrijversgroep heeft strakke deadlines, waarbij er tussentijds veelvuldig overleg plaatsvindt. Luuk: ‘Er volgt feedback van een onderwijskundige, met als doel het ontworpen en geschreven onderwijsaanbod nóg beter te maken voordat we met de gebouwde wereld starten. Ik ervaar als lid van de schrijversgroep dat het een intensief proces is dat veel tijd kost. Maar het is ontzettend leuk om te doen. Het idee om jouw ideale les te creëren en samen te stellen voor jouw leerlingen, is heel waardevol en geeft voldoening.’

Continu verbeteren

Reflectie en evaluatie zijn essentieel binnen WereldOnderwijs. Tijdens en na elke wereld wordt er op verschillende manieren feedback vanuit leerlingen en docenten verzameld en wordt er geëvalueerd in de kernteams. Deze feedback wordt verwerkt door de revisiegroep. Luuk: ‘Het verbeteren van een wereld is complex en best een uitdaging. Een les of lesblok aanpassen betekent heel goed nadenken wat je doet en waarom, zodat alles blijft kloppen in de gehele structuur. Dit vraagt om zorgvuldigheid en samenwerking. Op Het Westeraam doen we dit samen: elke docent draagt bij aan WereldOnderwijs, of het nu gaat om schrijven, herschrijven, gezamenlijk voorbereiden, lesgeven of feedback geven. Iedereen speelt een rol in de doorontwikkeling.’

Marieke: ‘Leerlingen tot leren brengen betekent als docent zelf blijven leren. De docenten die WereldOnderwijs geven worden uitgedaagd verder te kijken dan hun eigen vakgebied en anders te kijken naar onderwijs in plaats van lesgeven volgens een vaste lesmethode in een lesuur. Dit vraagt om een andere rol van docenten en biedt hen weer een ander perspectief. Daarom investeerden we de afgelopen jaren veel in de professionalisering van ons team. Denk bijvoorbeeld aan didactisch coachen, leerdoelgericht werken en differentiëren in de klas.’
Door samen lessen te ontwikkelen en te geven, ontstaat een leeromgeving waarin zowel leerlingen als docenten blijven groeien, aldus Marieke. ‘Docenten benutten elkaars expertise, zoeken de verbinding met de praktijk en blijven zich ontwikkelen binnen een continu lerende organisatie. WereldOnderwijs is daarmee niet alleen een onderwijsconcept, maar ook een stevige visie op organisatieontwikkeling, de professionele cultuur en de rol van de onderwijsprofessional daarin.’