Wanneer je geen IT-docent bent, verwacht je misschien niet gelijk betrokken te zijn bij de digitale ontwikkeling van je leerlingen. Maar digitale geletterdheid is een basisvaardigheid die verder gaat dan weten hoe een computer en toetsenbord werkt. Het gaat om kritisch denken, evalueren van bronnen en effectief zoeken naar informatie. Digitale geletterdheid kan daarom het beste geïntegreerd worden in andere vakken. Dan wordt het concreet en relevant en leren leerlingen digitale vaardigheden in de context van hun andere lessen.
Als docent kun je hieraan bijdragen, ongeacht het vak dat je geeft. Jij hebt de mogelijkheid om je leerlingen te leren hoe ze verstandig met informatie omgaan en hoe ze kritischer kunnen kijken naar de informatie die ze vinden. Door leerlingen te laten zien hoe ze effectieve zoektermen kunnen gebruiken, welke bronnen betrouwbaar zijn en hoe ze kritisch kunnen beoordelen wat ze online vinden, geef je ze de tools om zich zelfstandig in de digitale wereld te bewegen.
Tips om digitale informatievaardigheden te bevorderen
- Koppel de vaardigheden aan echte taken. Zorg dat de instructie aansluit bij relevante, authentieke opdrachten. Laat leerlingen met verschillende media werken en daartussen schakelen;
2. Integreer in het curriculum. Verwerk deze vaardigheden in het bestaande lesprogramma en zorg voor regelmatige herhaling, zodat het een vast onderdeel wordt van het leerproces;
3. Geef het goede voorbeeld. Toon als docent het proces (‘modeling’) of laat medeleerlingen dit voordoen;
4. Gebruik activerende werkvormen. Stimuleer samenwerking tijdens digitale informatietaken om leerlingen te motiveren en betrokken te houden;
5. Bied stapsgewijze ondersteuning. Start met begeleiding en bouw deze geleidelijk af om leerlingen zelfstandiger te maken.
Mediawijsheid
Naast de digitale informatievaardigheden moeten leerlingen ook mediawijsheid ontwikkelen. Daarbij leren ze begrijpen hoe informatie wordt gemaakt en verspreid, en inzien welke invloeden media op hen kunnen hebben. Dit stelt ze in staat om kritisch te reflecteren op de informatie die ze gebruiken voor hun werkstuk en om bewust om te gaan met wat ze lezen, zien en horen. Door met je leerlingen samen op zoek te gaan naar informatie en te bespreken wat je vindt, geef je ze inzicht in de kracht, maar ook de beperkingen van het internet.
Digitale geletterdheid gaat dus verder dan alleen kennis van technologie; het gaat ook over het ontwikkelen van een kritisch bewustzijn en het leren navigeren door de overvloed aan informatie die dagelijks op ons afkomt. Als docent draag je bij aan de digitale ontwikkeling van je leerlingen door ze te laten zien hoe ze informatie kunnen vinden, beoordelen en gebruiken. Dit helpt hen niet alleen bij het maken van werkstukken, maar ook bij het vormen van hun eigen mening en het nemen van weloverwogen beslissingen in zowel hun dagelijkse als digitale leven.
Meer weten?
Wil je meer lezen over digitale geletterdheid? Onderwijskennis.nl heeft het dossier Digitale geletterdheid samengesteld, met de themapagina’s Computational thinking, Digitale informatievaardigheden, Mediawijsheid en Voorwaarden. Op elke themapagina vind je een uitgebreid overzicht van wetenschappelijke informatie, praktische handvatten en voorbeelden uit de praktijk.
Dossier Digitale geletterdheid