Nergens van afblijven!

(artikel uit Van Twaalf tot Achttien, maart 2017)

‘Waar de onderwijsvernieuwing van áf moet blijven? Die moet nérgens van afblijven!’ Jos van Kemenade mag dan de tachtig naderen, de oud-minister heeft nog niets van zijn passie voor het onderwijs verloren. Volwassenenonderwijs, de basisschool, kleinere klassen, vernieuwing van het achterstandsbeleid en de verzorgingsstructuur, het zijn geesteskinderen van Van Kemenade die hun waarde hebben bewezen. Een ander onderdeel van de toenmalige Contourennota stuitte op verzet: de middenschool. Het idee om kinderen van verschillende niveaus langer bij elkaar te houden kreeg een zware politieke lading, waardoor de middenschool ten slotte niet tot stand gekomen is. Verbitterd is Van Kemenade niet. Wel staat hij nog steeds achter de gedachte van een latere selectie.

Onderwijs is georganiseerde socialisatie, aldus Van Kemenade. ‘Dat betekent dat het onderwijs de leerlingen moet voorbereiden op bewuste deelname aan de samenleving, door ze kennis, inzicht en vaardigheden te geven en normen en waarden bij te brengen. Die georganiseerde socialisatie is voortdurend in beweging, simpelweg omdat de samenleving voortdurend in beweging is. De arbeidsmarkt is in beweging. De leerlingenpopulatie is in beweging. De technologie is in beweging. Die factoren zijn van invloed zijn op de inhoud en de effectiviteit van dat onderwijs. Het onderwijs zal zich continu met die dynamische factoren moeten verhouden en dus altijd in beweging moeten blijven. Vaste waarden in die dynamische context zijn de toegankelijkheid van het onderwijs en de reikwijdte van het vormingsaanbod. Die moet je steeds weer aanpassen aan de behoefte en de functie van het onderwijs.’