van12tot18 agendavan12tot18 webshop
van12tot18 proefabonnementvan12tot18 estafette


btn lezen

shutterstock 431946469Kansen voor de makers en doeners van de toekomst!

Je zult maar in de 21eeeuw geboren worden. Dan moet je het later ‘ver schoppen’.

 

Je zult maar in de 21eeeuw geboren worden. Dan moet je het later ‘ver schoppen’. Ouders willen namelijk niets liever dan dat hun kind in hun leven ‘meer’ bereikt dan wat zij zelf hebben bereikt. Meer op school, meer op de arbeidsmarkt en meer in het leven in brede zin. Meer, meer. Hoger, hoger. Beter, beter, beter… Woorden die kinderen tegenwoordig veel en al op jonge leeftijd te horen krijgen. Maar het kan ook anders: door het (her)waarderen van de makers en doeners in onze samenleving en binnen ons onderwijs en door het geluk en welbevinden van leerlingen centraal te stellen.

Of je nu geboren bent met talenten voor toekomstig ‘denkwerk’ of juist voor ‘doewerk’ doet in het Nederland van vandaag de dag niet ter zake: een zo hoog mogelijk diploma, een zo hoog mogelijke positie in een bedrijf en een zo hoog mogelijk salaris. Dat zijn de ongeschreven wetten van het moderne leven. 

Prestatiemaatschappij

Onze samenleving wordt steeds vaker getypeerd als ‘prestatiemaatschappij’ en die maatschappij levert slachtoffers op. Als samenleving geven we, bewust of onbewust, een verstikkende boodschap af aan kinderen en jongeren. Een boodschap dat ze als mens hebben gefaald als ze geen hoge cito-score hebben behaald. Een boodschap dat ze niet goed genoeg zijn als ze geen havo- of vwo-diploma behalen. Een boodschap dat ze mislukt zijn als ze later met hun handenin plaats van met hun hoofdgaan werken. Van die negatieve, prestatiegerichte boodschappen moeten we af. In de samenleving als geheel, in het onderwijs in het bijzonder.

Ook in het onderwijs kunnen we de prestatiedruk ongezond hoog opvoeren. We maken onszelf gek met het streven naar excellente scholen, zonder doublerende leerlingen en met 100% slagingspercentages. Daarbij geven we de schuld voor de prestatiedruk te makkelijk aan de ‘veeleisende politiek’ en de in de onze nek hijgende onderwijsinspectie. Maar het onderwijs is zelf verantwoordelijk voor de cultuur die zich binnen haar scholen bevindt en niemand anders. Een doorgeschoten prestatiegerichte cultuur die leerlingen – en soms ook docenten – verstikt, creëren we zelf. Maar het mooie is: een veilige onderwijscultuur waarin zowel leerlingen als docenten zichzelf kunnen en mogen zijn en waarin ze vooral gelukkigkunnen zijn, creëren we óók zelf! De basis daarvoor is onze mensvisie: hoe kijken we als school of scholen aan tegen de ontwikkeling van kinderen en jongeren? Wat voegen wij in het onderwijs daar op positieve wijze aan toe? Wanneer zijn wij als onderwijs geslaagd met het vervolmaken van onze maatschappelijke missie? Het antwoord op deze en vergelijkbare vragen vormt de basis voor de professionele cultuur in een schoolteam; want samen werkt het schoolteam immers voor de leerling en niet voor het behagen van zichzelf. Hoe we vervolgens als schoolteam met elkaar omgaan bepaalt ook wie we als onderwijsmensen in de kern zijn. We geven in onze onderlinge samenwerking blijk van voorbeeld- en voorleefgedrag richting leerlingen en zorgen voor de sociale cohesie die nodig is in het onderwijs. Want werken in het onderwijs is een teamsport en bij uitstek geen individuele aangelegenheid. In ons onderwijs is geen ruimte voor solistisch handelen als docent; alles doen we direct of indirect samen en met het oog op het hogere doel: optimale ontwikkeling van de leerling tot mens. 

Gewoon normaal en veel leren

Ons hogere doel in Tilburg is verankerd in de missie van onze stichting: ‘Kinderen en jongeren bij wie het leren en opgroeien niet vanzelf gaat, mogen bij Biezonderwijs zichzelf zijn en het maximale uit hun unieke talenten halen.’ En het woord ‘talent’ kan heel breed worden geïnterpreteerd. Een talent is een unieke gave van een leerling die omgezet kan worden naar een kwaliteit, competentie of vaardigheid. Dat kan dus groot, maar ook klein zijn. Leerlingen die bijvoorbeeld uitstekend in staat zijn om vloeren schoon te maken en daaraan plezier ontlenen, zijn ook talentvol. Het past ons niet om een waardeoordeel of hiërarchie uit te spreken over talenten van onze leerlingen. Een van onze leerlingen van het Praktijkcollege Tilburg inspireerde ons met de uitspraak ‘Gewoon normaal en veel leren’. Deze uitspraak is sinds 2016 de titel van het strategisch meerjarenbeleidsplan 2016-2020 van onze stichting. Wij willen dat onze leerlingen zich bij ons thuis en op hun gemak voelen. Dat ze zich door medeleerlingen en door onze medewerkers ‘normaal’ behandeld voelen. En tegelijk zijn ze, zeker als ze zich bewust zijn van hun eigen talenten, ambitieus. Ze willen dolgraag dat, waar ze goed in zijn, ook zo goed mogelijk doen. Dat vraagt van ons om hen daarbij te helpen; door hun te leren leren. 

En dat werkt. We zien een toenemende trots, eigenwaarde en blijdschap terug bij onze leerlingen van bijvoorbeeld het Praktijkcollege Tilburg. Gelukkige jongeren die zich bewust zijn van hun eigen talenten én tekortkomingen. Maar ook gelukkige jongeren die na vijf tot zes jaren op onze school voor praktijkonderwijs in staat zijn om als taakvolwassen werknemer van (meer)waarde te zijn op de arbeidsmarkt. Zo leidt ons schoolteam, dat de afgelopen jaren onmiskenbaar een steeds hechtere werkgemeenschap is geworden, onze leerlingen op tot de doeners en de makers van de toekomst. Dat benoemen we ook bewust zo in al onze communicatie-uitingen. Wij hopen van harte dat dit ook bijdraagt aan de maatschappelijke waardering en acceptatie van doeners en makers in onze moderne samenleving. Onze samenleving kan niet zonder doeners en makers; die vormen de ruggengraat van onze economie en samenleving. Doeners en makers zorgen ervoor dat er huizen gebouwd kunnen worden, parken worden onderhouden, dat je in supermarkten kunt afrekenen en kunt rekenen op goed gevulde schappen. Maar doeners en makers zorgen als vrijwilligers ook voor een samenleving die omkijkt naar haar medemens. Zij steken de handen uit hun mouwen in de kantine van voetbalclubs, brengen een bezoekje aan eenzame ouderen in de buurt of gaan met gehandicapte kinderen een dagje naar de Efteling. Mensen zonder imposante cv’s en een reeks aan diploma’s, maar vooral mensen met een hart voor hun werk en voor de samenleving. 

Herwaarderen van doeners en makers

Het wordt tijd dat we deze groep Nederlanders, van jong tot oud, waarderen om wie ze zijn en wat ze aan onze maatschappij toevoegen. Steeds meer mensen hebben de mond vol van ‘inclusie’ en het creëren van een ‘inclusieve samenleving’. Dat is mooi en prima, maar daar hoort dus ook bij dat we het belang van stigmatiserende etiketjes op de hoofden van makers en doeners gaan relativeren. Etiketjes als ‘licht verstandelijk beperkt’, omdat ze toevallig een IQ hebben van 60 tot 80. Zo’n IQ-cijfer zegt in wezen helemaal niks. Sowieso is het denigrerend om mensen terug te brengen tot een eenduidiger en makkelijk cijfer; mensen die anders getalenteerd zijn en meer praktisch in het leven staan, kun je beter persoonlijk leren kennen dan cijfermatig ontmenselijken. Vervolgens is het ook fijn als we ouders in onze omgeving, bijvoorbeeld tijdens verjaardagsfeestjes, oprecht vertellen hoe geweldig het is als hun zoon of dochter naar het praktijkonderwijs gaat. Dat is niets om je voor te schamen, maar juist iets om trots op te zijn. De waardevolle bijdrage van makers en doeners mogen we allen, dus ook u als lezer, nóg meer eren en prijzen. En ondertussen gaan wij in Tilburg lekker door met het opleiden van de makers en doeners van de toekomst. Omdat we van hen houden zoals ze zijn. Omdat ze bij ons zichzelf mogen zijn. Omdat dat onze maatschappelijke missie is.

Harrie Backx is directeur van het Praktijkcollege Tilburg, onderdeel van Stichting Biezonderwijs

Dave Ensberg-Kleijkers is voorzitter van het College van Bestuur van Stichting Biezonderwijs

 

 

Abonneren >>
Inschrijven nieuwsbrief >>
Kennispartners >>