van12tot18 agendavan12tot18 webshop
van12tot18 proefabonnementvan12tot18 estafette


btn editorial

renske-valk-2016Nieuwe kansen nieuwe prijzen

Het schooljaar 2018/2019 is van start.

Een nieuwe agenda in de tas, het vak opnieuw in de ordners georganiseerd, een nieuwe methode misschien of een pilot die gaat starten, nieuwe collega’s hoogstwaarschijnlijk, nieuwe voornemens ook, nieuwe leerlingen... Je zou haast zeggen: nieuwe kansen, nieuwe prijzen, ware het niet dat school geen casino is met fruitmachines en roulettetafels. Scholen zijn degelijke ondernemingen die kunnen bogen eeuwen beroepservaring en archieven vol onderwijsonderzoek. Op school geen dobbelstenen, geen speelkaarten en ook geen croupiers. Ons onderwijs hoeft inmiddels maar weinig aan het toeval over te laten.

Dat zo zijnde, is het toch gek dat sommige kinderen in Nederland veel harder dan anderen hun best moeten doen om te komen waar ze willen zijn, als het hun al lukt. Kinderen met laagopgeleide ouders, kinderen die anders zijn, kinderen met een kleurtje. Keer op keer stellen we vast dat ons onderwijs tot de beste van de wereld behoort, maar faalt als het gaat om het bevorderen van sociale mobiliteit. Ons onderwijs reproduceert onze maatschappelijke verhoudingen, het conserveert onze samenleving zoals deze is, en dat is tot op de dag van vandaag behoorlijk gesegregeerd. Die vaststelling maakte dat we zelden zo veel over kansen hebben gesproken als afgelopen schooljaar, ondanks het feit dat onze scholen geen gokhallen zijn. Onderwijskansen, daar hadden we het over. We hebben ons erover opgewonden dat we in Nederland blijkbaar de ene leerling een betere set kaarten geven dan de andere. Dat er in Nederland kinderen zijn die veel kunnen maar minder presteren. En andersom. En we hebben luid en duidelijk uitgesproken dat we willen dat álle leerlingen in Nederland gelijke kansen hebben. De een mag niet kansrijker zijn dan de ander.

Nou, ik zou zeggen, laten we daar dan eens met al onze kennis en goede bedoelingen voor gaan zorgen. We hebben toch veel verstand van ons vak en elke dag komen er nieuwe inzichten bij op het gebied van leren en ontwikkelen? Of is dat te eenvoudig? Wat maakt dan dat we niet slagen in onze hardop uitgesproken ambitie om geen kind meer in zijn mogelijkheden te frustreren? Hebben we nare mensen in het onderwijs die verschil maken op de verkeerde manier? Weten we onze lang verworven inzichten niet op de juiste manier toe te passen? Hebben we een stelsel dat inherent mogelijkheden tot verdere ontwikkeling voor sommigen inperkt? Of is het gepraat over kansengelijkheid uiteindelijk niet meer dan een lippendienst?

Overigens ben ik geleidelijk aan dit jaar een aversie gaan ontwikkelen tegen het woord kansen. Het woord heeft iets te makkelijks, iets vrijblijvends. Alsof er van alles om je heen gebeurt dat zoveel roet in het eten kan gooien dat je onmogelijk verantwoordelijkheid kunt nemen voor het succes van jouw kinderen. Iets van ‘aan ons onderwijs heeft het niet gelegen’, of ‘je moet de kansen die je geboden worden wel grijpen’…

In dit septembernummer geven we een aantal auteurs de gelegenheid om hun inzichten te delen als het gaat om eerlijk onderwijs. Het is een thema dat in dit jaar vaker zal terugkomen en het is ook geen gemakkelijk thema, want alles is ermee gemoeid. Je kunt als leraar veel betekenen maar niet alles, als het stelsel allerlei deuren dichtgooit. Je kunt prachtige methoden maken, maar waar blijft het effect als toetsen veel weer plat slaan? Je kunt nieuwe scholen ontwerpen, maar heb je voldoende nieuwe leraren? Maar ja, je moet ergens beginnen.

Het begrip eerlijk onderwijs trouwens is geleend van Ben Wilbrink, de schrijver van het artikel Op weg naar eerlijk onderwijs op pagina 18. Ik vind het wel een goed alternatief. Misschien moeten we eens een tijdje proberen om niet meer te spreken over kansen voor leerlingen maar over de waarachtigheid of integriteit van ons onderwijs. Over eerlijk onderwijs. Dan hebben we het tenminste over datgene waarvoor wij voluit verantwoordelijkheid kunnen nemen.

Renske Valk,
hoofdredacteur
@valktekst

Abonneren >>
Inschrijven nieuwsbrief >>
Kennispartners >>