van12tot18 agendavan12tot18 webshop
van12tot18 proefabonnementvan12tot18 estafette


btn lezen

special-for-youVoordeel

Elke maand zoekt Van Twaalf tot Achttien naar een speciale actie voor haar lezers. Zo heeft u als abonnee of als nieuwe abonnee voordeel bij bijvoorbeeld de aanschaf van een boek of de toegang tot een congres.

 
prestatiepijnPrestatiepijn – Opvoeding en Onderwijs voor een ontspannen samenleving

Door Fransiscus Ismaël Kusters & Alderik Visser (red.)

Met o.a. Jacqueline Boerefi jn, Jan Masschelein, Sir Anthony Seldon, Gerdineke Silfhout, Anne Speckens, Lisette Th ooft, Paul Verhaeghe, Lynne Wolbert en leerlingen uit het vo. Culemborg: Phronese

Fransiscus Ismaël Kusters & Alderik Visser
Vierentwintig uur voordat het naar de drukker ‘moet’ komt het verzoek voor dit artikel, met een drie kwartier voor een herziene versie. De totstandkoming van dit artikel is een uitstekende illustratie van Prestatiepijn en de overspannen verwachtingen die we van elkaar en onszelf hebben. In het hele onderwijs vinden we diezelfde overspannenheid. We zien steeds meer dat opgroeiende mensen evenals hun ouders en leerlingen tegen hun grenzen aanlopen of daaroverheen gaan. We moeten voortdurend presteren, ook al gaat het ten koste van ons welzijn. We leven in een tijdperk vol prestatiepijn. Hoe kunnen we opvoeden en onderwijzen voor een ontspannen samenleving?

‘In Het Alternatief (2013) stelde ik (Alderik) - met vele anderen - de ‘afrekencultuur’ aan de kaak. Met succes, want in de publieke ruimte, maar ook op het ministerie en bij de inspectie, gaat het sindsdien meer over brede vorming en de ‘zachte’, minder meetbare kanten van onderwijs. Interessant, en misschien zorgwekkend, is dat die ‘afrekencultuur’ op scholen zelf wél intact lijkt te blijven: het is het frame geworden waarin ouders, maar ook leerlingen en leraren over zichzelf en over onderwijs spreken en denken.

Waar is de verwondering? Waar zijn de open vragen? Waar vinden we betekenisvol onderwijs dat leerlingen ruimte geeft te onderzoeken hoe ze zich verhouden tot zichzelf, anderen en de wereld om hen heen? Reden om met een groep fi losofi edocenten een bundel te maken om over de waarde van fi losofi e in onderwijs: Verwonderenderwijs (2015). Alleen we hadden beiden het gevoel dat er meer aan de hand was. We leggen kinderen, onszelf en elkaar ogenschijnlijk een enorme druk op. We zien in het onderwijs dat dit voor problemen zorgt: leerlingen die vastlopen, stress- en burn-out-klachten krijgen, bang zijn om te falen. We proberen aan eisen te voldoen waarvan we ons kunnen afvragen: waarom? Is dat wel goed voor ons? En zijn dit wel betekenisvolle eisen? Dus gingen we op onderzoek uit en dat resulteerde in een nieuwe bundel: Prestatiepijn.

Anderhalf jaar lang hebben we daarover gelezen, met elkaar gesproken. We hebben mensen geïnterviewd en hun gevraagd bijdragen te schrijven. Wetenschappers, leerlingen, hoogleraren, ouders, docenten. En we hebben elkaar brieven geschreven. Die gaan over ‘de zaak’: bestaat er zoiets als prestatiepijn? Zo ja, is dat dan erg of juist niet? Welke denkers & schrijvers kunnen daar een prettig licht op werpen? Natuurlijk gaan die brieven ook over onszelf: waardoor zijn wij zelf eigenlijk zulke hardwerkende strebers geworden? Fransiscus en ik verschillen van elkaar en dat zie je terug in de brieven en de keuze voor schrijvers, geïnterviewden en thema’s. Juist daardoor biedt het geheel een variatie aan perspectieven op prestatie, op pijn en op geluk. Een prachtig stuk over de worsteling van een moeder met het consultatiebureau, inspirerende interviews met pedagoog Jan Masschelein en psycho-analyticus Paul Verhaeghe en diepe refl ectie met Anthony Seldon.

Prestatiepijn is een bundel geworden, met voor elk wat wils. Eén waarschuwing: het boek biedt geen directe oplossingen, hooguit wegen om ons te bevrijden van prestatiepijn. Bovendien, zoals Bas Heijne onlangs schreef: oplossingen beginnen met een bewustzijnsverandering!
 
Inschrijven nieuwsbrief >>
Kennispartners >>