van12tot18 agendavan12tot18 webshop
van12tot18 proefabonnementvan12tot18 estafette


btn lezen

gert-bosTrage Makers

In het boek Waartoe is de universiteit op aarde? vergelijkt de filosoof Govert Buijs de universiteit met een geleerde die uit zijn voorraadkamer oude en nieuwe schatten tevoorschijn brengt.

 Op een gymnasium is er genoeg tijd voor die oude schatten. Vergilius, de eindexamenauteur van dit jaar, schreef het dichtwerk Aeneis bestaande uit circa tienduizend verzen. Hij werkte, volgens een oude overlevering, per dag slechts aan een klein aantal verzen, ‘die hij als een likkende berin hun vorm gaf’.

Op 6 oktober was er in de Beurs van Berlage op het congres Making Shift Happen van de CBE Group veel nieuws te horen. Tony Wagner hoopte in de toekomst projectmatig onderwijs te zien, zoals nu al te vinden op het IJburg College in Amsterdam. Volgens Sugata Mitra kon een groep leerlingen met een computer eigenlijk elk onderwerp zelfstandig leren. Gary Stager was het meest toegankelijk. Grappig was dat hij waarschuwde dat je van de andere sprekers niet alles moest geloven. Hij liet op een indrukwekkende manier zien waartoe de nieuwe makers in staat waren. Alles wat tien jaar bestond, beweerde hij, kon nu eigenlijk wel door middelbare scholieren nagemaakt worden.

Dergelijke verkopers van Maker Education zijn geloofwaardig. Het is een fascinerende vorm van onderwijs, nu nog veelal buiten de school, maar naar verwachting spoedig ook daarbinnen. Ik volg die beweging sinds ik kennis heb gemaakt met Harry Verhoeven, die begin 2014 pleitte voor een ambachtsschool op havo/vwo-niveau. Een ambachtsschool op gymnasiumniveau zou ook geen gek idee zijn. Op een ambachtsschool staat het maken centraal en is het niet, zoals op een technasium, geconcentreerd in één of enkele vakken. Veel nieuwe makers houden van 3D-printers en lasersnijders. Bij ambachten gaat het om eenvoudiger materiaal en een geduldig leerproces. In het boek The Craftsman van Richard Sennett komt de bekende tienduizend-uur-training voor. Sandra Smets merkt in een beschouwing over de tentoonstelling Hand Made op, dat die tienduizend uur eigenlijk niet meer gehaald wordt door huidige vormgevers: ze besteden het handwerk veelal uit. Tijdens het Ambacht in Beeld-festival in Amsterdam werd de korte film De Leermeester van Nina van Oort vertoond met daarin een timmerman die al twaalf jaar een leerling in dienst had om het vak te leren. Een film die het geduld van de ambachtsman goed laat zien.

Hoe breed is nu dit nieuwe maak-onderwijs? Was Vergilius een maker of enkel een poëet? Is er bij mijn leerlingen die vijftig minuten lang priegelen en puzzelen aan zijn zinnen sprake van tinkering? En is het gevaar van het constructivisme van Jean Piaget en het constructionisme van Seymour Papert niet dat je steeds achterblijft met een los project? Zit er een leerlijn in de projecten, een traject waardoor je steeds beter kunt worden?

Ik houd van de traagheid van Vergilius, Sennett en Van Oort. Ik ben benieuwd of het Platform Maker Education hier ook begrip voor heeft. High tech is nieuw en nu gemakkelijk toegankelijk. Het ambacht koestert de oude expertise. Ik hoop erop dat goede leermeesters beide samen te voorschijn brengen.

Gert Bos is docent klassieke talen aan het Cygnus Gymnasium in Amsterdam.

Wilt u een column insturen? Stuur deze dan naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. ovv 'mijn column'. Vermeld ook uw naam, uw functie of vak.

Abonneren >>
Inschrijven nieuwsbrief >>
Kennispartners >>