van12tot18 agendavan12tot18 webshop
van12tot18 proefabonnementvan12tot18 estafette


btn lezen

frans-ottenhof-2016Hoe trek je de aandacht?

Volgens Eric Jensen, een Amerikaanse onderwijskundige, gaat het in het onderwijs vooral om ‘state managing’.

Een ‘state’ is een bepaalde toestand van lichaam en geest waarin je verkeert. De les begint bijvoorbeeld door de leerlingen in een ‘toestand van aandacht’ te krijgen. Om ze bij de les te krijgen, op zijn Hollands gezegd. Die aandachtstoestand betekent dat je nieuwsgierig bent naar wat er gaat gebeuren, je hersenen zijn wakker en alert, je lichaam maakt het hormoon adrenaline aan, dat je op scherp zet. Dat kun je bijvoorbeeld doen door een doos voor in de klas te zetten met als opschrift ‘niet openen’. Schrijft Jensen.

States. Je begint met ‘aandacht’ en daarna komt in de les de ‘concentratie’, waarin de leerlingen zelf lekker aan het werk zijn, daarna ‘beweging’, want een hele les stilzitten is niet goed. En ten slotte ‘celebration’ om het einde van de les te vieren en even vast te stellen wat je dit uur geleerd hebt. Bij elke toestand horen andere hersenactiviteiten en andere hormonen. Echt een goed idee van mijnheer Jensen.

Ik ga zijn theorie vandaag toepassen om een nieuw hoofdstuk te beginnen en dat gaat over het hormoonstelsel. Hormonen zijn boodschappers via het bloed, zoals bijvoorbeeld adrenaline dat door de bijnieren wordt geproduceerd als er gevaar dreigt. Dit hormoon maakt het lichaam klaar voor actie, bijvoorbeeld om heel hard weg te rennen.

Ik wil het de leerling laten beleven. Hen in de ‘state’ aandacht brengen.

‘Voor we met dit hoofdstuk beginnen, leg je pen maar even neer, want ik wil eerst iets naars met jullie bespreken, dat mij in de vakantie is overkomen.... en het komt uit deze klas.’

Ik ben stil en kijk de klas rond. Het is muisstil. Niemand verroert meer een vin. Ik zie Nina achter in de klas en ze brengt vertwijfeld een hand naar haar mond.

‘Er is iets over mij op internet gezet en dat is heel vals... Ik weet ook wie dat gedaan heeft.’

Ik laat mijn ogen de klas rondgaan en stop bij Angelo. Die kan wel wat hebben, lijkt me. Mijn eigen hartslag zit ondertussen op ongeveer 180, dus die adrenaline werkt wel. Niet alleen bij Nina. Ik zeg tegen Angelo dat hij niet onnozel moet kijken en dat hij best weet waar het over gaat. Hij weet van niets, maar iedereen kijkt nu naar Angelo. De sfeer is onderhand heel bedreigend en beangstigend. Mensen zijn sociale dieren en als een van hen aangevallen wordt, heeft dat effect op de rest. Kortom: de klas verkeert nu in dezelfde ‘state’. Om maar even het leerpunt aan te stippen.

En dan is het wel mooi geweest. Ik maak een einde aan het toneelstukje en er gaat een zucht van opluchting door de klas. Daarna vraag ik aan Angelo wat er precies met hem gebeurde, wat hij dacht en vooral wat hij lichamelijk voelde. Jawel: verhoging van de hartslag, spanning op de borst, kippenvel, opengesperde ogen, bleek wegtrekken. Allemaal effecten van adrenaline die het lichaam klaarmaakt voor actie in bedreigende situaties.

Ik heb dit al vaker gedaan, want ik weet dat ze dit stukje over hormonen zo niet meer vergeten. Maar het blijft spannend. Er zijn namelijk drie reacties mogelijk in dit soort situaties: fight, flight of freeze. Ik vrees het moment dat ik de verkeerde leerling kies, die na de valse beschuldiging op de vlucht slaat en snikkend het lokaal uitrent. Of zich op mij stort natuurlijk.

Abonneren >>
Inschrijven nieuwsbrief >>
Kennispartners >>